تکنیک های مطالعه موثر

یادگیری (learning) نیازی است که انسان در سراسر زندگی به آن احتیاج دارد. آیا تاکنون به این موضوع فکر کرده‌اید که هنگام مطالعه از چه روشی استفاده می‌کنید؟ آیا واقعاً برای یادگیری یک درس باید ۱۰ بار کتاب را مطالعه کرد؟ یادگیری و مطالعه، رابطه ای تنگاتنگ و مستقیم با یکدیگر دارند و برای اینکه میزان یادگیری افزایش یابد، باید با اندکی تفکر، عادتهای نامطلوب در مطالعه را یافته و سپس عادتهای مفید و موثر را جایگزین آن کنید.

یـــادگیـــری، مهارتی است همانند حرف زدن و خواندن. زمانی بود که اگر به صفحه ای از یک کتاب نگاه می کردید، محال بود حتی مفهوم یک کلمه را درک کنید، ولی پس از گذشت سالهای دبستان توانستید هزاران کلمه خوانده و صدها جمله بسازید. حافظه را هم اگر مدتی رها کرده و او را برای یاد سپاری های مختلف بکار نبرید، کم کم حالت پویائی خود را از دست می دهد. برای اینکه بتوانید مطــالعه بهــتــری داشته باشید تا بخــاطر ســــپاری و بـــازیـــابی آن آسان باشد، باید اصول و تکنیک های زیر را رعایت نمائید :

اصول حاکم بر یادگیری :

۱ـ اعتماد به حافظه نخستین گام تقویت حافظه است ، باید به قوی بودن حافظه خود اعتماد داشته باشید. باید از کاربرد کلمات و جملاتی که موجب تضعیف حافظه می شوند جداً خودداری کنید. حتماً از گفتن جملاتی نظیر حافظه ام یاری نمی کند، حافظه ام ضعیف شده است ، خودداری کنید. چرا که با گفتن این جملات، به خودتان تلقین می کنید که واقعاً حافظه تان ضعیف شده است، در این صورت حافظه نیز به یاری شما نمی شتابد.

۲ـ حافظه قابلیت رشد، تقویت و پرورش داشته و بیش از همه، به بکارگیری و تمرین نیاز دارد. حافظه شبیه عضلات بدن می باشد که با تمرین کردن، پرورش یافته و تقویت می گردد و در صورت عدم بکارگیری، سست و تنبل می شود.

۳ـ حافظه مطالب مرتبط و به هم پیوسته را بهتر در خود جای می دهد و هر چقدر آموخته های شما بیشتر با همدیگر ارتباط داشته باشند، به همان نسبت به خاطر سپاری و یاد آوری آنها آسانتر خواهد بود. حافظه به شکل زنجیره ای عمل می کند. بنابراین مطالب باید به صورت زنجیره ای، پیوسته و در ارتباط باهم در آیند تا عمل به خاطر سپاری و یـــاد آوری سریعتر شود.

۴ـ مطالعه فرآیندی فعال و پویا است و باید از تمام حواس خود ( بصری، کلامی، لمسی و … ) برای درک صحیح مطالب، توجه به تصاویر و نمودارها، مرور بخش های اصلی و فرعی و خلاصه فصل ها و پرسش ها و تمرین های کتاب استفاده نمود.

۵ـ تمرکز حواس هنگام مطالعه، موجب می شود که مطالب خوانده شده بهتر در حافظه باقی بماند. استرس یکی از عواملی است که موجب رکود ذهن در مرحله فکر کردن می شود. استرس در دو مرحله مهم، باعث اخلال در عملکرد حافظه می شود : یکی در مرحله مطالعه و دیگری در مرحله یاد آوری مطالب.

۶ـ زبان گردانی عبارت است از بیان مطالب شنیده یا خوانده شده به زبان خودمان و ایجاد تصویری در ذهن از مطالب مزبور.

 این عمل باعث ایجاد ارتباط بین مطالب جدید و دانسته های قبلی ما می شود و ماندگاری مطالب جدید در حافظه بیشتر می شود.

۷ـ هنگام مطالعه نباید خسته باشید، اگر احساس خستگی می کنید کمی باید استراحت کنید و بعد مطالعه را شروع کنید. پس از یادگیری نیز حتماً استراحت کنید تا آموخته های شما مجال استحکام و استقرار در حافظه را پیدا کنند و از به وجود آمدن عامل تداخل جلوگیری شود.

تکنیک های ساده ، موثر و کاربردی مطالعه :

۱ـ قبل از شروع مطالعه باید حتماً هدف خود را مشخص کنید. وقتی که هدف خود را مشخص کردید، آمادگی و تمرکز بیشتری برای خواندن و یادگیری خواهید داشت. مثلاً امروز فصل اول کتاب ….. را طی دو ساعت، از ساعت …. الی …. مطالعه می کنم.

۲ـ برنامه ریزی درسی، این امکان را می دهد که در زمان مخصوص درس را بخوانید و با اجراء این برنامه، نظم خاصی به روند یادگیری خود می دهید. این نظم به مکانیسم حافظه در به یاد سپاری مطلب کمک می کند

۳ـ حداکثر زمانی که افراد می توانند فکر خود را بروی موضوعی متمرکز کنند، ۳۰ دقیقه است، پس حدود ۱۰ الی ۱۵ دقیقه استراحت کنید و مجدداً با همین روال، مطالعه را ادامه دهید. اگر نمی توانید ذهن خود را از افکار مزاحم پاک کنید و بر روی مطالعه تمرکز کنید، مطالعه را کنار بگذارید.

۴ـ باید با حرکت دادن چشمان خود بر روی مطالب، کتاب را خوانده و در زمان مورد نیاز، مطالب مهم را بلند بلند بیان کنید. در حین مطالعه کتاب، به طرح سؤال در مورد موضوعات و نکات اصلی آن فصل بپردازید. این کار علاوه بر افزایش دقت و تمرکز ، باعث ایجاد ارتباط بین دانسته‌های شما می گردد.

۵ـ برای فهم بهتر مطالب در هنگام مطالعه کتاب، می‌توان از روش های خط کشیدن زیر مطالب مهم، علامت گذاری، حاشیه نویسی بهره جست. یادداشت برداری و خلاصه نویسی را به بعد از اتمام مطالعه فصل کتاب، موکول کنید. یاداشت برداری و خواندن دو عمل مجزا می باشد و هر یک کارکرد متفاوتی دارد، لذا از خواندن توام با نوشتن پرهیز کنید، زیرا در عملکرد مغز اختلال ایجاد می کند.

۶ـ در پایان هر فصل از خود یک آزمون بگیرید. مثلاً به سئوالات و تمرینات پایان فصل پاسخ دهید و اگر موفق نبودید، مجدداً نکات مهم متن کتاب را مطالعه و یا از کتب مرجع کمک بگیرید.

۷ـ مرور و یادآوری مطالب در بازه های زمانی کوتاه، از فراموشی آنها جلوگیری می کند. بیش از ۹۰% از مطالب خوانده شده بعداز ۲۴ ساعت فراموش می شوند، پس باید بعد از یادداشت برداری و خلاصه نویسی، در زمان های مشخص، مطالب تکرار و مرور شوند.

۸ـ برای یادآوری مطالب جدید کتاب، باید تداعی مناسب بین آنها بر قرار کنید، هرچه سیستم تداعی، مضحک، مبالغه آیز و غیر واقعی باشد، بهتر در حافظه باقی می ماند، بنابراین تداعی بین اطلاعات، کمک بزرگی در بخاطر سپاری مطالب کتاب می کند.

تدوین : مجتبی یعقوبی    www.tanourefekr.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: