مدیریت دانش، ابزار قدرتمند رقابت در فضای کسب و کار

اکنون سازمان ها در حال ورود به فضای اقتصادی جدیدی به نام « اقتصاد دانش محور» هستند و کسب دانش، اصل اول بقا و پیش شرط ورود به عرصه رقابت درآن است. اگر چه کماکان پول و دارائی دو مزیت موثر در برتری جویی ها محسوب می شوند، اما در عصرکنونی که به ” عصر اطلاعات و دانش ” موسوم شده است، مزیت رقابتی در ” سرمایه دانشی سازمانها ” نهفته است، آنها باید بدانند که دارای چه دانش و ظرفیت های فکری هستند. باید به خوبی بتوانند دانش مورد نیاز خود را شناسایی و در صورت لزوم آنرا خلق کنند یا اینکه از منابع دانش خارج از سازمان دریافت نمایند. دانش خلق شده و یا کسب شده، باید با نیاز های سازمان کاملاً تطبیق داده شده و به تعبیری آماده و به صورت صحیح، ذخیره شوند تا در زمان، مکان و شرایط مناسب، مورد استفاده قرارگیرند. دانش سازمان نباید به صورت یک آب راکد در جایی محبوس شود. دانش بایستی مانند یک چشمه جوشان در سازمان، در هر جایی و در هر زمان که نیاز است، جریان داشته و کارشناسانی را که تشنه آن هستند، سیراب نماید.

دانش، طبقه بندی های متفاوتی دارد اما از دیدگاه آشکار و پنهان به دو دسته تقسیم می شود:

     1ـ دانش آشکار (Explicit Knowledge)

     2ـ دانش پنهان یا ضمنی ( Tacit Knowledge)

برای موفقیت در تولید دانش، سازمان ها باید فرهنگ یادگیری را توسعه دهند. یادگیری سازمانی در فرایندی پیچیده، مداوم، مستمر، و پویا آشکار می گردد و حاصل این فرایند، دانش سازمانی است.

اکثر مدیران می دانند چقدر ساختمان، ماشین آلات، میز و صندلی و …. در سازمان دارند و با فشار چند دکمه می توانند موجودی آنها را گزارش گیری کنند، اما نمی دانند در سازمان تحت امر خود، چگونه پاسخ هر سوال را در کمترین زمان و در مطمئن ترین شکل و از بهترین کارشناسان خبره دریافت نمایند.

مدیران ارشد سازمانها چقدر حاضرند هزینه کنند تا یک بانک اطلاعاتی هوشمند و قابل مساله یابی، از تمامی تجارب انجام شده در سازمان خود داشته باشند؟

در حال حاضر، سازمان های جهانی برای کسب مزیت رقابتی، به فکر مدیریت کردن دانش خود افتادند و تقریبا ۸۰ درصد شرکت های حاضر در رقابت جهانی، سرمایه گذاری بر روی شناسائی فرآیند ها و تکنیک های آن را آغاز کرده اند. مدیریت دانش شامل خلق دانش، کسب دانش، ذخیره سازی دانش، انتشار و به اشتراک گذاری دانش و بالاخره به کارگیری دانش است. مدیریت دانش، علم ماندن و پیشرفت کردن در عصر جدید است و مسلح نشدن به آن، به مثابه عدم استفاده از ماشین آلات کشاورزی مدرن و استفاده از گاوآهن در قرن بیستم می باشد.

مدیریت دانش، برنامه راهبردی است که دارایی های عینی و ذهنی (invisible asset) سازمان را طوری مدیریت و هدایت می کند (هم اطلاعات و دانش ثبت شده و هم تواناییها و ظرفیت های ذهنی اعضا سازمان) تا سازمان، از طریق گسترش و توزیع متناسب این دارایی ها در بین همه اعضا، به بهره وری بالا و ارزش های جدید دست یابد.

مزایای استقرار مدیریت دانش در سازمان:

۱ـ اولین گام اساسی برای به حرکت درآمدن چرخه مدیریت دانش در سازمان، ایجاد زیر ساخت های لازم یعنی،  اصلاح ساختار سازمانی، فرهنگ سازی و به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در این راستا است.

۲ـ مدیریت دانش از خروج دارایی فکری و ذهنی از سازمان به هنگام بازنشستگی و یا ترک خدمت حفاظت می نماید و یا شایستگی و مهارت هایی را که در میان عده و گروه خاصی از افراد در سازمان وجود دارد را، در میان همه اعضای سازمان گسترش می دهد.

۳ـ مدیریت دانش تلاش می نماید تا ضمن افزایش دانش، بخش غیر مرئی و پنهان آن را قابل رویت نماید.

( تبدیل دانش پنهان به آشکار )

۴ـ برای پیاده سازی صحیح مدیریت دانش در سازمان، ترویج مولفه های فرهنگی، که به نوعی پشتیبان مدیریت دانش محسوب می شوند، ضروری است. این مولفه ها عبارتند از: فرهنگ تسهیم دانش، فرهنگ مشارکتی، فرهنگ اعتماد محور، فرهنگ نوآورانه، فرهنگ باز، فرهنگ سازمانی یادگیرنده. فقدان فرهنگ مشارکتی، اثر بخشی سیستم مدیریت دانش را محدود می کند.

۵ ـ مدیریت دانش پرورش فرهنگ نوآورانه را، که در آن کارکنان دائما به تولید ایده های نو، خلق دانش جدید و ارائه راه حل های تازه تشویق می شوند، ترویج می نماید.

۶ ـ در مدیریت دانش، فرهنگ باز اشتباهات به عنوان فرآیند سرمایه گذاری در کارکنان تلقی می شود، زیرا می تواند منبعی کلیدی برای یادگیری آنها باشد. در این فرهنگ افراد آزادند که تجربه، ریسک و حتی اشتباه کنند و همه این ها موجب افزایش یادگیری کارکنان می شود.

۷ـ ایجاد ساختار مناسب برای تسهیم سریع دانش کارشناسان و برگزاری همایش و نشست های تخصصی درون سازمانی به منظور تبادل دانش میان آنها.

۸ ـ استقرار سیستم انگیزشی مناسب برای تسهیم و گسترش دانش و ترویج  شعار ” تبادل دانش، قدرت است ” در تمام سطوح سازمانی.

تدوین : مجتبی یعقوبی، کارشناس ارشد مهندسی هسته، دانشگاه صنعتی امیرکبیر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: