ویژگی های نظام آموزش و پرورش کشور فنلاند

بهترین سیستم‌های آموزشی متعلق به کدام کشورهاست؟

فـنـلانـد، دانمارک، سوئد و نروژ، چهار کشور حوزه اسکاندیناوی در شمال اروپا هستند که به دلیل نظام آموزش عالی با استانداردهای بالا و اقتصاد دانش بنیان (knowledge based economy)  توانسته اند گوی سبقت را در عرصه تولید علم و فناوری از کشورهای اروپایی و جهان بروبایند. فنلاند جمعیتی بالغ بر ۵ میلیون نفر و میانگین سنی ۴۱/۶ سال دارد. فنلاند منابع طبیعی زیادی ندارد و به همین دلیل فنلاندی‌ها‌، نیروی انسانی را اصلی‌ترین منبع اقتصادی کشور خود می‌دانند. از نظر فنلاندی‌ها‌ آموزش و پرورش هزینه نیست، بلکه نوعی سرمایه‌گذاری بلندمدت و اصلی‌ترین عامل رشد اقتصادی است. در حال حاضر فنلاند، قوی ترین نظام آموزشی را دارد. علت اصلی موفقیت بی سابقه ی نظام آموزشی در این کشور، ترک کردن سیستم سنتی بنا شده بر پایه ی ارزیابی آموخته های دانش آموزان می باشد.

خط مشی های آموزشی :

۱ـ فنلاندی‌ها‌ از پیشگامان ارائه برنامه درسی پیشرو در جهان هستند. برنامه‌ای که مبتنی بر خلاقیت، انتخاب فردی و شادی است.

۲ـ آموزش ابتدایی در اکثر کشورهای اسکاندیناوی، بر مبنای یادگیری مشارکتی غیر مستقیم (Informal Collaborative Learning)    استوار شده و رقابت را در میان دانش آموزان به سمت مشارکت و یادگیری خلاقانه (Creative learning) تغییر جهت داده و فقط معلم مدار نیست.

۳ـ صد درصد هزینه‌ها‌ی مدارس، توسط دولت تامین می‌شود. آموزش برای همه رایگان است.

۴ـ در فنلاند، مقایسه و رقابت متداول نیست و مدارس خوب و بد وجود ندارند. از این رو، والدین کودک خود را به نزدیکترین مدرسه می فرستند. یعنی مدارس فنلاند ماهیت طبقاتی (مرفه و غیرمرفه؛ استعداد درخشان و معمولی) ندارند و تقریباً دارای شرایط و امکانات یکسانی هستند. سطح پیشرفت تحصیلی در مدارس روستاهای دوردست فنلاند، با مدرسه های شهر هلسینکی، تقریباً برابر است.

۵ـ درنظام آموزشی فنلاند، در شش سال اول تحصیل، هیچ گونه سنجشی از کودکان به عمل نمی آید. وقتی بچه ها به سن ۱۶ سالگی برسند، تنها یک امتحان استاندارد اجباری از آنها گرفته می شود و آموزش با تفریح و تجربه و اکتشاف همراه است.

۶ـ موفقيت فنلاند در امر آموزش مرهون آزمون هاي استاندارد شده است. اين آزمون ها به جاي آنكه بر محفوظات متمركز باشد، دانش، اطلاعات عمومي، قدرت تحليل و تفكر خلاق دانش آموزان را مي سنجد. پرسش هايي كه به مهارت هاي دانش آموزان در تطبيق پذيري با مسائل مختلف مربوط مي شود، مانند از دست دادن شغل، رژيم غذايي، مسائل سياسي، خشونت، جنگ، اخلاق در ورزش، غذاهاي فاقد ارزش تغذيه اي، مسائل جنسي، مواد مخدر و موسيقي عامه پسند. بي ترديد پاسخ دادن به اين سوالات نيازمند دانش و مهارت هاي چند بعدي است.

۷ـ اعطای استقلال کاری به معلمان، از جمله حق انتخاب برنامه درسی با مشارکت دانش آموزان، تدوین برنامه جامع ملی برای اصلاحات، انجام اقدامات متعدد در خصوص اصلاح ساختار مدارس، برنامه‌ ریزی آموزشی به‌منظور ایجاد انگیزه در دانش آموزان برای پرسش و کسب مهارت های تفکر برای حل مشکلات و انجام کار گروهی می باشد.

۸ـ هدف سیستم آموزشی فنلاند این است که همه افراد بدون بستگی داشتن به سطح درآمد خانواده، امکان دریافت تحصیلات با کیفیت را داشته و تبدیل به یک شهروند فعال شوند.

جــایـگاه مـعلم :

معلمان کشور فنلاند در رقابتی ملی و نفسگیر، از میان بهترین فارغ التحصیلان دانشگاهها شناسایی و گزینش می شوند. تمامی معلمان در فنلاند باید مدرک فوق‌لیسانس داشته باشند. از هر۱۰ دانش آموز براي ورود به دوره هاي تربيت معلم، تنها يك نفر پذيرفته مي شود. جایگاه معلم در بالاترین سطح، یعنی همشأن پزشک، وکیل و پروفسور در دانشگاه است. هر معلم برگزیده باید استعداد چندگانه نیز داشته باشد.

( ۱- تخصص موضوعی؛ ۲- تخصص هنری و موسیقیایی؛ ۳- دانش و مهارت ورزشی ). اشتیاق همگانی به شغل معلمی در فنلاند، نه تنها به خاطر حقوق و مزایای عالی ( از ۳ تا ۶ هزار یورو در ماه )، بلکه مدیون جایگاه رفیع اجتماعی و استقلال این شغل است و همین ویژگی ها، این حرفه را برای بهترین فارغ التحصیلان دانشگاهها جذاب ساخته است. تدريس يكي از پردرآمدترين حرفه هاست كه ورود به آن هم دشوار است. آموزگاران در مقايسه با بسياري كشورها نظير آمريكا، ساعات كمتري تدريس مي كنند و زمان بيشتري را به برنامه ريزي درسي اختصاص مي دهند. معلمان دوره ابتدایی تا سال ششم ثابت هستند. آموزگاران کلاس های ۶ – ۱ مقطع ابتدایی در زمینه علوم تربیتی تخصص دارند. آموزگاران کلاس های ۹ – ۷ در زمینه دروسی که آموزش می دهند، تخصص دارند. معلمان فقط ۴ ساعت در روز را در کلاس‌های درس می‌گذرانند و ۲ ساعت در هفته را به ‌عنوان « پیشرفت حرفه ای» صرف می‌کنند. معلمان دبیرستانی با ۱۵ سال تجریه، ۱۰۲ درصد بیشتر از دیگر فارغ التحصیلان کالج، درآمد کسب می کنند. معلم ها در روش های تدریس، کاملا خود مختار و آزادی عمل زیادی دارند.   

بـرنـامـه ریـزی آمـوزشی:

  • پرورش و مراقبت از خردسالان در مهدکودک و مهد کودک خانگی انجام می‌شود. کودک همچنین می‌تواند همراه با والدین خود و با بازی کردن در پارک، در خدمات پرورش خردسالان مشارکت نماید. کودک می تواند حداقل ۲۰ ساعت در هفته یا بیشتر، مشروط بر این‌که والدین او شاغل یا محصل باشند، در دوره پرورش خردسالان شرکت کند. اگر زبان مادری کودک غیر از زبانهای فنلاندی یا سوئدی باشد، او برای آموختن فنلاندی یا سوئدی کمک دریافت می کند. در فنلاند شهرداری ها دوره پرورش خردسالی را برنامه ریزی می کنند. هزینه های آن از منابع مالیاتی تامین میشود و به همین دلیل برای خانواده ها ارزان تر می باشد. علاوه بر این در فنلاند دوره های پرورشی خردسالان خصوصی نیز وجود دارند.
  • کودکان در فنلاند بایستی قبل از آغاز تحصیلات اجباری، بمدت یکسال در دوره آموزش پیش دبستانی شرکت کنند. آموزش پیش دبستانی معمولا از دوشنبه تا جمعه و چهار ساعت در روز می باشد. اگر والدین شاغل یا محصّل باشند، کودک می‌تواند علاوه بر شرکت در دوره‌ی آموزش پیش‌دبستانی، از امکانات پرورش خردسالان نیز برخوردار شود.
  • آموزش مقطع ابتدایی در آن سالی که کودک به سن هفت سالگی میرسد، آغاز میشود. تمام کودکانی که بطور ثابت در فنلاند سکونت دارند موظف به شرکت در آموزش مقطع ابتدایی می باشند. تحصیلات مقطع ابتدایی شامل ۹ کلاس است. آموزش اجباری زمانی به پایان میرسد که کودک تمامی دروس مقطع ابتدایی را گذرانده و یا زمانیکه از آغاز آموزش اجباری ده سال گذشته باشد.
  • موضوعاتی که برای زندگی ضروری است به دانش آموزان مقطع ابتدایی یاد می دهد، مانند طریقه دست شویی رفتن، حفاظت از محیط زیست ، آشنایی با طبیعت و کار تیمی.
  • زمان بازی، بخش بسیار مهم فرآیند یادگیری است. ساعت تفریح زیاد است و حتی در زمستان بچه ها را تشویق می کنند که بیرون از کلاس در فضای آزاد بازی کنند. به بچه ها اعتماد می کنند و حتی در ناهارخوری بچه ها اجازه دارند که خودشان غذا بگیرند. در سالن غذا خوری خدمه ای وجود ندارد.
  • بازی، تفریح و شادی جزو لاینفک برنامه درسی کودکان فنلاندی است. تفاوت در نوع چیدمان کلاس‌ها‌ی درس، تزئینات کلاس و مدرسه، رنگ‌ها‌ و اشیای متنوعی که در مدارس وجود دارد، به شکل کاملا خلاقانه‌ای توسط دانش‌آموزان و معلمان انجام می شود.
  • تعداد قابل توجه زنگ تفریح در مدارس فنلاند، رمز موفقیت دانش‌آموزان فنلاندی است. آنها به طور کلی ۵ ساعت از روز را در مدارس می‌گذرانند و به ازای هر یک ساعت ۱۵ دقیقه زنگ تفریح دارند، یعنی ۷۵ دقیقه در روز
  • در نظام آموزشی فنلاند عملا تكليفي براي خانه وجود ندارد، بالعكس ارزش زيادي براي اوقات فراغت و تفريح و بازي بچه ها قائل است. دانش‌آموزان معمولا از یک برنامه درسی آزاد و سیال برخوردار هستند که طبق نیازها و علایق شخصی آنها تدوین شده است.
  • معلم از راه تماس نزدیکی که با شاگردان خود دارد، نقاط قوت و ضعف آنها را می شناسد. اگر دانش‌آموزی در درس خاصی ضعف داشته باشد، معلم در کلاس توجه ویژه‌ای به نیازهای او کرده و حتی ساعات زیادتری را برای تدریس به او اختصاص می‌دهد.
  • ۳۴ درصد دانش آموزان دبیرستانی فنلاند به مدرسه های فنی حرفه ای و  66درصد از فارغ التحصیلان به دانشگاه می روند که این بالاترین نرخ ورود به دانشگاه در اروپاست.
  • مواد درسی سنتی کنار گذاشته شده و دروسی مانند شیمی، ریاضی، جغرافی یا تاریخ به طور مجزا تدریس نمی شود.
  • تمامی کودکان، چه باهوش باشند چه نباشند، در کلاس‌ها‌ی درسی مشابه می‌نشینند.کلاس های علمی به ۱۶ دانش آموز در هر کلاس محدود می شود، تا همه آنها بتوانند آزمایش های عملی را اجرا کنند. تفاوت بین ضعیف ترین و قوی‌ترین دانش‌آموزان، کمترین میزان در کل جهان است.
  • در فنلاند سیستم آموزشی به گونه ای طراحی شده که امکان ترک تحصیل در آن تقریباً به صفر می رسد. اگر دانش آموزی در درس خاصی ضعف داشته باشد، معلم در کلاس توجه ویژه ای به نیازهای او کرده و حتی ساعات زیادتری را برای تدریس به او اختصاص می دهد.

منبع : اینترنت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: